Hoe gevaarlijk is dioxine?

Dioxine

Is een verzamelnaam voor een groep van organische verbindingen, waaronder enkele zeer giftig, die kunnen ontstaan bij verbranding van materialen die chloor (gechloreerde koolwaterstoffen) bevatten.

Dioxine komt van zichzelf al voor in de natuur

Zoals bij bosbranden en vulkaanuitbarstingen. Alleen is de hoeveelheid vrijlating van dioxine bij natuurfenomenen kleiner dan bij branden veroorzaakt door mensen. Bijvoorbeeld het verbranden van huisafval in de tuin.

De meeste afvalverwerkingsbedrijven hebben verbrandingsfilters die de vrijlating van dioxine in de atmosfeer moeten verhinderen.

Brand veroorzaakt vrijlating van dioxine

Als bijvoorbeeld auto’s, huizen of bedrijven in brand staan, zorgt dit voor vrijlating van dioxine in de atmosfeer. In derdewereldlanden zorgt het verbranden van elektronica om metalen terug te winnen voor dioxinevervuiling.

Via verontreinigde lucht en water komen dioxines terecht in voedsel. Dioxine zit voornamelijk in vis, vlees, melk, kaas en eieren. Doordat mensen deze producten eten, komt de dioxine in hun lichaam terecht. Mensen slaan dioxine op in hun lichaamsvet, waar het heel langzaam uit verdwijnt. Ook moedermelk bevat een beperkte hoeveelheid dioxines.

Dioxines komen dus op diverse manieren in het milieu terecht

Ze worden (langzaam) door zonlicht afgebroken, en verder, eveneens langzaam, door schimmels in de bodem. Dioxines blijven dus lang in het milieu aanwezig.

Dioxines zijn niet oplosbaar in water

Maar wel goed in vet. Via roetdeeltjes komt het, bijvoorbeeld, terecht op het gras. De koe eet het op en neemt het op in het vetweefsel. Via de melk kan de koe weer van de dioxine af komen. Hetzelfde geldt voor de mens. Dioxines worden opgenomen via het voedsel (vet) en opgeslagen in ons eigen vetweefsel. Daar blijft het zeer lang aanwezig. Net als bij de koe is de moedermelk de belangrijkste manier om dioxines kwijt te raken. Moedermelk bevat dan ook (kleine hoeveelheden) dioxines. Vrijwel al het dierlijk vet bevat dus zeer kleine hoeveelheden dioxine. Plantaardig vet bevat in principe geen dioxine. Normaal gesproken blijven deze hoeveelheden dioxine ver onder de maximaal toegestane blootstelling.

Dioxine is een molecuul dat op een aantal plaatsen in het stofwisselingsproces van de mens in kan werken. Toch is er nauwelijks een ziekte die direct in verband gebracht kan worden met dioxine. Alleen met chlooracne is een direct verband bekend (dit is acne door overmatig aanwezige chloorverbindingen, op zich vrij onschuldig, maar wel erg lastig). Dioxine is in diverse tests wel mogelijk mutageen en ook kankerverwekkend bevonden, in relatief lage doses. Maar zoals met vrijwel alle kankerverwekkende stoffen is een oorzakelijk verband niet aangetoond. Het gebeurt maar heel zelden dat je na kunt gaan waardoor een kanker is ontstaan, het proces duurt te lang. Daarom zijn alle stoffen die in dierproeven kanker veroorzaken verdacht, dus ook dioxine. Ook diverse andere afwijkingen kunnen ontstaan door dioxine, maar ook hier geldt hetzelfde, het kan in dierproeven en in het laboratorium, maar of het ook echt bij mensen voor kan komen is niet bekend. Maar zulke stoffen zijn dus wel verdacht.

Het probleem bij dioxine is dat het altijd in zeer kleine hoeveelheden in het voedsel voorkomt. Er is dus sprake van een chronische blootstelling, met gevolgen op de (zeer) lange termijn. Daardoor is het niet mogelijk om een directe oorzaak-gevolg relatie aan te geven. Dit soort stoffen blijven dus ‘verdacht’ en ‘potentieel gevaarlijk’. En dus moeten er passende voorzorgsmaatregelen getroffen worden om blootstelling zoveel mogelijk te voorkomen.

Pas als dioxine in grote hoeveelheden vrijkomt (Seveso in 1980) zijn directe gevolgen merkbaar en dat lijkt alleen chlooracne te zijn. En in ieder geval bij schapen, dood door leverstoringen.

Dioxine is dus een potentieel gevaarlijke stof, maar de gevolgen van inname zijn niet te voorspellen, en kunnen in de praktijk variëren van geen effect tot kanker.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Tip de redactie

Wij zijn altijd op zoek naar het laatste nieuws.

Meer over

Net binnen

Gerelateerde artikelen