Hoe houden we onze hormonen in balans?

Hou je je hormoonhuishouding onder controle

Om je hormoonhuishouding onder controle te houden is belangrijk dat je stress voorkomt, gezond eet, dat je weinig mogelijk alcohol drinkt, dat je voldoende actieve beweegt en elke dag minimaal een half uur bijvoorbeeld loopt of fietst en zorgt voor een goede nachtrust.

Hormonen in balans?

Je lichaam heeft het vermogen om de hormoonhuishouding zelf te corrigeren, echter wanneer we het steeds negatief beïnvloeden door teveel stress of verkeerde voeding raken de hormonen structureel uit balans. En dit heeft invloed op de gezondheid: je slaat bijvoorbeeld sneller vet op, veroudert sneller, hebt minder energie, minder libido. Onze hormonen zijn verantwoordelijk voor allerlei belangrijke processen in het lichaam. Als we ouder worden verandert onze hormoonhuishouding, maar wat we onterecht denken is dat onze hormoonhuishouding verandert door onze leeftijd. Onze leef-tijd (de tijd dat we leven) is echter het minst van invloed op onze hormonen. Voeding, toxische stoffen, beweging en stress hebben een veel grotere invloed. Op elke leeftijd kunnen we onze hormonen in balans brengen en ons dus energieker en gezonder voelen.

Hormonale disbalans

Deze disbalansen kunnen ontstaan door voedselintoleranties, dus voeding eten waarvan we ons niet meer bewust zijn dat ons lichaam er eigenlijk gevoelig voor is. Ook deficiënties en tekorten aan vitaminen en mineralen kunnen een oorzaak zijn van een disbalans. De problemen beginnen van binnenuit en niet door de leeftijd. Balans in de hormoonhuishouding brengt ons: meer energie, verlies van overtollig vet en gewichtsverlies, jongere en egale huid, betere weerstand, hoger libido, minder klachten tijdens de menstruatie of menopauze, minder stress, een betere stofwisseling, betere temperatuurregulatie en een goede verhouding tussen spieren en vet.

Luister naar je lichaam

De klachten of problemen die we ervaren zijn eigenlijk symptomen, probeer ze zo ook te bekijken. Slechte huid, vermoeidheid, lager libido, dunner wordend haar, koude handen en voeten, niet goed slapen, veel trek in zoet of juist zout: het zijn allemaal symptomen van het lichaam die je informatie geven over wat er in je lichaam gaande is. Wanneer je lichaam gezond is en er is balans in je hormoonhuishouding is afvallen daar een gevolg van! Dus de focus zal eerst op het in balans brengen van je hormonen moeten liggen.

1. Cortisol

Ook wel stresshormoon. De nummer één reden van een disbalans, een teveel aan het cortisol hormoon in het lichaam, is stress. Een disbalans van dit hormoon kan zorgen voor vermoeidheid.

2. Schildklier

De schildklier is het tweede hormoon wat snel uit balans raakt. Deze heeft veel belangrijke functies en regelt bijvoorbeeld de stofwisseling en daarmee ook de verbranding in je lichaam. Het reguleert de haargroei, regelt de temperatuur en zorgt dus voor warme handen en voeten. Nummer één reden van een trager werkende schildklier zijn deficiënties of tekorten in je lichaam. De schildklier heeft mineralen, zoals jodium, nodig om te functioneren.

3. Oestrogenen

Dit zijn hormonen die vooral het vrouwelijk geslachtshormoon beïnvloeden en in mindere maten het mannelijke geslachtshormoon. Dit hormoon oestrogeen kan snel uit balans raken. Er zijn ‘goede’ en ‘slechte’ oestrogenen, ze zijn niet allemaal per definitie goed of slecht. De nummer één reden voor disbalans, een teveel aan oestrogenen, is toxiciteit. en de nummer twee wordt veroorzaakt door verkeerde voeding.

Er zijn twee bronnen van oestrogenen die je wilt vermijden:
Xeno-oestrogenenDe xeno-oestrogenen komen uit bijvoorbeeld giftige stoffen die in ons voedsel zitten of leefomgeving. Ook wil je het eten in plastic verpakkingen vermijden, deze bevatten de zogenaamde kunstmatige oestrogenen: xeno-oestrogenen. Kies liever voor glas, ook als je bijvoorbeeld drinken mee wilt nemen naar werk. En verhit nooit plastic bakjes met eten, bijvoorbeeld in de magnetron, ook dan komen deze stoffen vrij.

En de fyto-oestrogenen., ofwel plantaardige oestrogenen in voeding

fyto-oestrogenen disbalans kan veroorzaakt worden door soja en andere peulvrucht zoals kikkererwten, doperwten, pinda’s, linzen. Hoe meer van die slechte oestrogenen we in ons lichaam hebben, hoe meer vet ons lichaam gaat opslaan. Ook zorgt het voor meer klachten tijdens de menstruatie of menopauze zoals hoofdpijn, migraine of gevoelige borsten. Het verlaagt je libido, verslechtert je huid en stimuleert vetopslag op de bovenbenen.

En weer: de darmbacteriën

Steeds weer nieuw onderzoek laat zien hoe belangrijk de gezondheid van de darmen is bij vele gezondheidsaandoeningen, van obesitas tot depressie. Nieuw onderzoek laat zien dat de darmen zelfs bij een grote rol spelen in het reguleren van de hormonen. Ook een lekkende darm of de verkeerde samenstelling van darmbacteriën zorgen voor een hormonale disbalans.

Ziet het, zo’n disbalans zit dus in een klein hoekje

Maar het goede nieuws is, dat er eenvoudige manieren zijn om de hormonen ‘back on track’ te krijgen. Het slechte nieuws is dat de meeste mensen overgaan tot synthetische behandeling om de verstoorde balans te herstellen, zoals hormoon vervangingstherapie. Dit kan drie dingen betekenen:

Mensen worden afhankelijk van medicatie

De symptomen worden gemaskeerd, terwijl je klachten elders ontwikkelt
Het veroorzaakt heftige bijwerkingen, zoals osteoporose, kanker en een verhoogd risico op een beroerte
Als je geen trek in deze bijwerkingen hebt, maar je verstoorde hormoonbalans op een natuurlijke manier wilt herstellen, dan zijn er 10 manieren om dit te doen

Eet kokosolie en avocado’s

De consumptie van een diversiteit aan vetzuren (korte, middellange en lange ketting vetzuren) is de sleutel om de hormonen in balans te houden. Deze essentiële vetten zijn niet alleen fundamentele bouwstenen voor de hormoonproductie, ze versnellen de stofwisseling en bevorderen gewichtsverlies. Wanneer je aan het lijnen bent, schrap dan zeker niet alle vetten. Gezonde vetten vind je, behalve in avocado’s en kokosolie, ook in boter van grasgevoerde dieren en wilde zalm. De avocado helpt om gifstoffen af te voeren en het eten van een halve avocado bij de lunch zorgt voor gewichtsverlies en vermindert de lekkere trek die later op de dag kan opsteken. De thermogene eigenschappen van kokosolie versnellen niet alleen het metabolisme, maar verminderen ook buikvet.

Supplement met adaptogene kruiden

Adaptogenen zijn helende planten die werken als een thermostaat. Ze geven energie en kalmeren tegelijkertijd. Daarnaast bevorderen ze een goede hormoonbalans en beschermen ze het lichaam voor ziekten. Dit type kruiden bestrijdt stress en versterken het immuunsysteem. Onderzoek laat zien dat met name basilicum en ashwagandha (withania somnifera) de balans op de volgende manieren verbetert:

Bevorderen een goede werking van de schildklierfunctie:

– Verlagen cholesterol
– Verminderen angst en depressie
– Gaan degeneratie van hersencellen tegen
– Stabiliseren de bloedsuikerspiegel
– Ondersteunen de bijnieren
– Omega 3/6 ratio

Mega3 en lijnzaadolie

Het gebruik van plantaardige olie is als een raket gestegen sinds de 20e eeuw. De inname van omega-6 vetzuren steeg ook gigantisch, terwijl de inname van omega-3 vetzuren achterbleef. Als gevolg hiervan is er een explosie van chronische ziekten en ontstekingsprocessen de Westerse wereld ingekomen. Het niet aanhouden van de 1:1 omega 3/6 ratio van onze voorouders, is de hoofdoorzaak van vele aandoeningen. In plaats van de gewenste ratio, is de ratio bij de meesten 20:1. Kortom: vermijdt zo veel mogelijk de oliën die rijk aan omega-6 vetzuren zijn.

Oliën die rijk aan omega-6 vetzuren zijn:

– Saffloerolie, 75%
– Zonnebloemolie, 65%
– Maisolie, 54%
– Sojaolie, 51%
– Walnootolie, 52%
– Katoenzaadolie, 50%
– Pompoenolie, 43%
– Sesamolie, 42%

Lijnzaadolie en olijfolie bevatten het minste van deze ontstekingsbevorderende vetzuren. Lijnzaadolie bevat de meeste omega-3 vetzuren.

Consumeer voeding die rijk is aan omega-3 vetzuren, zoals lijnzaadolie, chiazaad, walnoten, producten van grasgevoerde dieren en wilde vis).

* Er is een type omega-6 vetzuur dat wel de moeite waard is. Dit is GLA (gamma linolzuur) en kan eventueel via een supplement worden ingenomen. GLA zit ook in hennepzaad. Dit vetzuur bevordert een gezonde progesteronspiegel.

Heel de lekkende darm

Een lekkende darm beïnvloedt niet alleen je spijsvertering, maar gaat verder dan dat. Hij veroorzaakt hormonale problemen en met name de schildklier heeft hieronder te lijden. Als onverteerde voedseldelen zoals gluten via de darmwand in de bloedbaan lekken, ontstaan er over in het lichaam ontstekingsreacties en specifieker in organen zoals de schildklier. Bij mensen die een lekkende darm hebben is er veelal sprake van een tekort aan goede probiotica in de darmen. De juiste darmbacteriën helpen het lichaam bij de opname van bepaalde vitaminen die hormoonspiegels beïnvloeden, zoals insuline.

Top voeding bij een lekkende darm is: bone broth (bouillon getrokken van botten van gezonde dieren), kefir, gefermenteerde voeding en goede vezelbronnen (groenten). Supplementen met verteringsenzmen en probiotica kunnen verder de darmwand herstellen. Voeding die de darmwand beschadigt is: gluten, bewerkte voeding en gehydrogeneerde oliën. Gehydrogeneerde olieën hebben een verstoorde moleculaire structuur, en dit gooit de celstofwisseling overhoop. Dit type olie doet het effect van gezonde voeding deels teniet, terwijl ze de ophoping van giftige stoffen bevorderen. Dit leidt tot chronische ziekten. Ook een candida-infectie, bevordert een lekke darm en zou dus tijdige behandeld moeten worden. Ook hier zijn eenvoudige en natuurlijke manieren voor.

Let op schoonmaak- en verzorgingsproducten die vol chemicaliën zitten

Veel verzorgingsproducten zitten vol parabenen, propyleenglycol en sodium (natrium) lauryl sulfaat. Ook het gebruik van plastic producten (flessen en dergelijke) zou vervangen kunnen worden door glas en rvs vanwege de BPA’s (Bisfenol A). Het gebruik van rvs- of keramische pannen scheelt een hoop. Dit alles maakt een groot verschil in de hormoonhuishouding. Wat zijn de meest voorkomende toxische stoffen in bijvoobeeld je shampoo?

Interval training

Een van de beste all-round activiteiten voor de gezondheid is interval training. Dit type beweging zet de hormoonkraan dusdanig open, dat precies de juiste hoeveelheid hormonen worden afgescheiden: het is exact wat je lichaam nodig heeft. Interval oefeningen verminderen stress, verbeteren het immuunsysteem, reguleren de stofwisseling en houden het lichaamsgewicht onder controle. Onderzoek heeft aangetoond dat je dit echt niet hoeft te overdrijven. Drie keer per week maximaal 20 minuten is ruimschoots voldoende en heeft grote(re) effecten.

Zorg voor voldoende slaap

Je doet je lichaam geen plezier met minder dan 7 á 8 uur slaap per nacht. Een tekort aan slaap en slapen op de verkeerde tijd, is waarschijnlijk de ergste gewoonte voor mensen met een verstoorde hormoonbalans. Omdat hormonen op schema werken. Zo wordt cortisol ’s nachts gereguleerd. Nachtbrakers raken praktisch niet los van het vlucht-vecht mechanisme, wat tot stressgerelateerde gezondheidsproblemen leidt. Endocrinologen beweren dat een uur slaap tussen 22.00 uur en 02.00 uur gelijk staat aan twee uur slaap voor of na deze tijd. Tips bij slaapproblemen.

Beperk de cafeïne inname

Dit is waarschijnlijk een onsympathieke tip voor koffieliefhebbers. Naar koffie wordt veel onderzoek gedaan met uiteenlopende resultaten. Het ene onderzoek beweert dat het goed voor het hart is, en volgens het andere onderzoek leidt het tot vroegtijdig overlijden. Dit alles maakt dat we de koffieonderzoeken meestal maar met een korrel zout nemen. Maar volgens endocrinologen heeft koffie wel degelijk een nadelig effect op hormonen: voor deze signaalstoffen is te veel cafeïne-inname net zo erg als te weinig slaap. Het verhoogt de hoeveelheid cortisol, verlaagt de hoeveelheid schildklierhormonen en zorgt zo voor chaos. Een vervanger gezonde koffievervanger is eventueel matcha groene thee of tulsi thee. Dit houdt de hormonen wél in balans en je profiteert ook nog van wat gewichtsverlies.

Vitamine D3

Ook het belang van vitamine D3 duikt steeds weer op in het nieuws. Een tekort aan deze vitamine (die eigenlijk een hormoon is) blijkt de boosdoener achter veel (chronische) ziekten te zijn. De rol van D3 is veel uitgesprokener dan altijd gedacht werd, voor de alvleesklier, het immuunsysteem, de hartfunctie, het brein en de foetale ontwikkeling. Mensen in de noordelijke landen zijn daarom vatbaarder voor depressie en gezondheidsproblemen. Maar niet alleen in de noordelijke landen: ook de mensen met een ‘schemerig’ bestaan, die nauwelijks buitenkomen en weinig licht pakken. Suppletie van dagelijks 2000 IE tot 5000 IE is geen overbodige luxe , wanneer de ‘R’ in de maand zit, of op sterk bewolkte dagen.

Anticonceptiepil

‘De pil’ is niets minder dan een hormoontherapie, die oestrogeen verhoogt naar gevaarlijke hoogten. De anticonceptiepil vergroot de kans op: borstkanker, bloedproppen, beroerte, hartaanval, migraine, schade aan de galblaas, gewichtstoename, stemmingswisselingen, misselijkheid en levertumoren.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Tip de redactie

Wij zijn altijd op zoek naar het laatste nieuws.

Meer over

Net binnen

Gerelateerde artikelen