Het kabinet kiest voor een strenge aanpak om de doorstroom in de sociale woningbouw te stimuleren. Mensen die te goedkoop wonen in verhouding tot hun inkomen krijgen te maken met een verplichte huurverhoging. Woonminister Elanor Boekholt-O’Sullivan wil op deze manier de druk op de oververhitte woningmarkt verminderen en meer huizen beschikbaar maken voor lagere inkomens.
Woningcorporaties hebben nu ook al de mogelijkheid om scheefwoners extra te belasten. Dit instrument wordt in de praktijk echter nauwelijks ingezet. Corporaties laten de huurprijs vaak ongewijzigd omdat er vrijwel geen passende alternatieve woningen te vinden zijn. Het nieuwe wetsvoorstel maakt deze extra verhoging vanaf volgend jaar dwingend. De maandelijkse huurprijs kan daardoor met maximaal 100 euro stijgen.
Duizenden gezinnen
De voorgenomen plannen van het kabinet hebben grote impact op de huursector. Landelijke schattingen laten zien dat ongeveer acht procent van alle sociale huurders onder de nieuwe regeling valt. In totaal gaat het om bijna 180.000 huishoudens die verspreid over heel Nederland wonen.
De overheid hanteert duidelijke grenzen voor wat zij als scheefwonen beschouwt. Een alleenstaande geldt als scheefhuurder bij een inkomen vanaf 51.500 euro. Voor gezinnen en meerpersoonshuishoudens ligt de lat op 57.000 euro. De jaarlijkse huurverhoging loopt door totdat de huurprijs het maximale puntenaantal van de woning bereikt. Het exacte stijgingspercentage hangt af van het geregistreerde inkomen.
Vermogen en huizenbezit
Het ministerie verbreedt bovendien de criteria voor de toewijzing van sociale woningen. Er komt een vermogenstoets die ook kijkt naar spaargeld en beleggingen. Wie te veel vermogen heeft opgebouwd, verliest het recht op een goedkope huurwoning. De overheid onderzoekt of de huurprijs van zittende bewoners met veel spaargeld direct kan worden opgetrokken.
Tegelijkertijd wil de minister het bezit van een eigen woning zwaarder laten meewegen. Uit actuele gegevens blijkt dat circa 11.000 huurders van een corporatiewoning daarnaast ergens anders een eigen huis bezitten. Dat moet in de toekomst onmogelijk worden gemaakt.
Privacy en ICT
De praktische uitvoering van de wet vergt een ingrijpende operatie. Om inkomens en vermogens accuraat te controleren, is een grootschalige uitwisseling van gevoelige persoonsgegevens noodzakelijk. De Belastingdienst moet hiervoor substantiële aanpassingen doorvoeren in de bestaande ICT-systemen en werkprocessen.
Wanneer de harde maatregelen exact van kracht worden, blijft nog even afwachten. De minister streeft ernaar om het voorstel begin volgend jaar via een internetconsultatie open te stellen voor feedback. Pas na deze ronde en de goedkeuring door het parlement is de wet definitief.
