Kanker voorkomen door biologische voeding en beweging

Kanker is vreselijk en een mens zou er alles aan moeten doen om risico’ s te vermijden.

Men kan zelf de kans op kanker te krijgen verminderen

Naast erfelijke factoren is het inmiddels duidelijk geworden dat leefstijl zeker van invloed is op het ontstaan van kanker.
Wetenschappelijk onderzoek op voeding heeft ook aangetoond dat een gezonde levensstijl zeker bijdraagt ter voorkoming van kanker. Beweging, gezonde voeding, en welzijn zijn een paar voorbeelden.

Leefstijl factoren

Behoudende schattingen houden het op 30%, maar vermoedelijk ligt het getal hoger. Het National Cancer Institute in de VS stelt dat bij kanker maar liefst 80% terug te brengen is tot ‘vermijdbare factoren’. Dit is als volgt verdeeld: 30% hangt samen met roken, 40% met voeding en 10% met andere leefstijlfactoren als beweging. Gevaarlijke stoffen zoals rook en chemische middelen zoals bestrijding middelen kunnen dus zeker een groot gevaar vormen.

1. Niet roken

Roken is een van de meest kankerverwekkende factoren. Voor veel vormen van kanker is ook al aangetoond dat zij veel vaker voorkomen bij rokers dan bij niet-rokers. Naast het verhogen van de kans op kanker, heeft roken nog veel meer nadelige effecten. Zo lijden hart- en vaten sterk onder roken. Dit wordt nog eens versterkt omdat roken vaker dan gemiddeld samengaat met een ongezonde leefstijl: minder gezond eten, minder bewegen en meer alcohol.

2. Een gezond lichaamsgewicht

De laatste jaren is steeds duidelijker geworden dat bij overgewicht de kans op diverse vormen van kanker beduidend hoger is. Hoe dat precies werkt, is nog niet bekend. Mogelijk leidt overgewicht vaker tot een lichte mate van chronische ontsteking in het lichaam. Dat ondermijnt ons afweersysteem weer, waardoor kankercellen meer kans krijgen. Daarnaast hangt overgewicht ook vaak samen met een ongezondere leefstijl (minder goede voeding, weinig beweging) wat het effect ook weer versterkt.

3. Goede voeding

Er bestaat veel verschil van mening over goede voeding. Het Nederlands voorlichtingsbureau voor voeding, het Voedingscentrum, is nogal gematigd in haar voorlichting en houdt ons voor dat 20-30 gram vezels, twee ons groente en twee stuks fruit, tweemaal per week vis, weinig verzadigde vetten en weinig zout voor ons de optimale voeding is.

Maar daar valt nog wel wat op af te dingen

Het is in ieder geval niet het voedingspatroon van de oermens. Dat lijkt logisch, maar toch zijn onze genen nauwelijks veranderd en dus ook onze voedselbehoeften niet. Wetenschappers komen er steeds vaker achter dat een heleboel van wat wij tegenwoordig eten niet bepaald het beste voedsel voor ons is (o.a. te bewerkt, te veel zout en suiker, te veel kunstmatige toevoegingen, te weinig mineralen en vitamines). Er zal wel altijd discussie blijven over wat goede voeding nu precies.

4. Voldoende lichaamsbeweging

De oorspronkelijke eerste mens was naar alle waarschijnlijkheid een jager-verzamelaar. Hij moest in elk geval de hele dag op zoek naar voedsel en dat leverde een bewegingspatroon op van vele uren beweging per dag. Hoewel dit tienduizenden jaren geleden is, lijken onze genen nog sprekend op die van de oorspronkelijke mens. Maar onze activiteiten (en ons voedingspatroon, zoals we hierboven zagen) zijn nogal veranderd. Kortweg: we bewegen veel te weinig (en eten ook nog te veel)! Met allerlei ziekten tot gevolg, waaronder ook kanker.

Het effect van meer bewegen

Is ook aangetoond in wetenschappelijk onderzoek: bewegen houdt de vaten soepel, het hart sterk en het immuunsysteem actief. Vooral dat laatste zou een betere bescherming tegen kanker geven. Hoeveel beweging en in welke vorm precies nodig is, weten we niet. Althans, de meningen daarover verschillen aanzienlijk. Maar vooralsnog is wel onomstotelijk bewezen dat mensen die regelmatig bewegen (en zich af en toe flink inspannen) gemiddeld gezonder zijn en minder kanker krijgen dan mensen die voornamelijk een zittend leven leiden.

5. Geen chronische stress

Het menselijk lichaam is gebouwd op het kunnen leveren van piekprestaties. Binnen een seconde kunnen we uit ruststand tot grote lichamelijke en/of geestelijke activiteit komen. Dit wordt ook wel genoemd de flight or fight respons (vlucht- of vechtreactie). Fysiek gebeurt er dan van alles tegelijk: bloeddruk en hartslag gaan omhoog, de afweer wordt onderdrukt, het energieverbruik gaat omhoog, etc. Dit gebeurt allemaal bij acute stress. En dat vergt een heleboel energie, maar duurt nooit lang. Het lichaam en onze geest hebben daarna rust nodig voor verwerking en herstel van die acute stress.

Het wordt echter anders als die stress niet meer verdwijnt

Chronisch wordt. Daar is het menselijk lichaam helemaal niet op gebouwd. Het probleem bij chronische stress, of vaak herhaalde stress, is dat er te weinig tijd is om te herstellen. Na verloop van tijd worden de verhoogde bloeddruk en de onderdrukte afweer de norm, en is er eigenlijk nooit meer sprake van een ruststand. Dit fysieke effect is bij mensen met chronische stress ook aangetoond; zelfs in hun slaap blijft het herstel uit. Zo gaat het van kwaad tot erger. Niet zo vreemd dat mensen dus ziek kunnen worden van chronisch stress. Ook kan kanker ontstaan, omdat het tot ontstekingen kan leiden en ons hele afweersysteem kan platleggen.

6. Matig of geen alcohol

Regelmatig horen we via diverse media over het gunstige effect van het mediterrane dieet. Omdat het (vrijwel dagelijks) drinken van wijn daar ook onderdeel van is, nemen we vaak voetstoots aan dat dit dan ook wel gezond zal zijn. Voor een deel is dat ook waar. Vooral van rode wijn (waarschijnlijk door de resveratrol in de schil van de blauwe druif) is aangetoond dat het drinken van een of twee glazen per dag beschermt tegen hart- en vaatziekten. Echter, voor sommige ziekten is juist aangetoond dat alcoholgebruik een ongunstig effect heeft. Psoriasis komt meer voor bij vrouwen als ze bier drinken en ook borstkanker lijkt iets vaker voor te komen bij alcoholgebruik. Er is een hoop onduidelijkheid of al dan niet het gunstige effect van alcohol. Het ook niet zozeer de alcohol zelf of bepaalde stoffen in wijn, maar de ontspanning, het genieten en het plezier dat samengaat met het alcohol drinken. Veel is dus nog onduidelijk over het al dan niet gunstige effect van alcohol, wél is duidelijk dat grotere hoeveelheden alcohol eigenlijk altijd schadelijk zijn. Zowel omdat het belastend is voor de lever (en dus het ontgiften van ons lichaam vermindert), als omdat veel alcohol kan leiden tot overgewicht want alcohol heeft veel calorieën.

Hoeveel soorten kanker zijn er?

Alle soorten kanker hebben 1 eigenschap gemeen: een ongecontroleerde deling van lichaamscellen. Er zijn meer dan 100 verschillende soorten kanker.

Celdeling

Ons lichaam is opgebouwd uit miljarden bouwstenen: de cellen. Ons lichaam maakt steeds nieuwe cellen. Zo kan het lichaam groeien en beschadigde en oude cellen vervangen. Nieuwe cellen ontstaan door celdeling. Uit 1 cel ontstaan 2 nieuwe cellen, uit deze 2 cellen ontstaan er 4, dan 8, enzovoort.

In elke cel zit informatie die bepaalt wanneer de cel moet gaan delen en daar weer mee moet stoppen. Deze informatie zit in de kern van elke lichaamscel. Het wordt doorgegeven van ouder op kind. Dit erfelijk materiaal heet DNA. DNA bevat verschillende stukjes informatie die genen worden genoemd.

Ongecontroleerde celdeling

Elke dag zijn er miljoenen celdelingen in uw lichaam. Tijdens al die celdelingen kan er iets mis gaan. Door toeval, maar ook door schadelijke invloeden. Bijvoorbeeld door roken of te veel zonlicht, chemische stoffen of ongezond eten. Meestal zorgen reparatiegenen voor herstel van de schade.

Soms werkt dat beschermingssysteem niet

De genen die de deling van een cel regelen, maken dan fouten. Bij een aantal fouten in dezelfde cel, gaat die cel zich ongecontroleerd delen. Zo ontstaat er kanker.

Solide kanker

Kanker die ontstaat in een orgaan heet solide kanker. Solide betekent: vast, hecht en stevig. Door de ongecontroleerde celdeling ontstaat er een gezwel. Een ander woord voor gezwel is tumor.

Voorbeelden van solide kankersoorten zijn

– darmkanker
– borstkanker
– longkanker

Niet-solide kanker

Niet-solide kanker ontstaat in weefsels of cellen die op verschillende plaatsen in het lichaam zitten. Niet-solide betekent: vloeibaar of los.

Deze kankercellen zitten dus niet in een orgaan, maar in het bloed, het lymfestelsel of het vloeibare deel van het beenmerg. Het bloedvaten- en lymfestelsel zijn transportsystemen in ons lichaam. Zo kan de ziekte zich snel naar andere plaatsen in het lichaam verspreiden.

Voorbeelden van niet-solide kankersoorten zijn
  • leukemie: acute en chronische leukemie
  • lymfeklierkanker: hodgkinlymfoom en non-hodgkinlymfoom
  • multipel myeloom

Goed- en kwaadaardig
Er zijn goedaardige en kwaadaardige tumoren. Alleen een kwaadaardige tumor is kanker.

  • Goedaardige gezwellen groeien niet door andere weefsels heen. En ze verspreiden zich niet door het lichaam. Een voorbeeld van een goedaardig gezwel is een vleesboom in de baarmoeder of een wrat. Zo’n tumor kan tegen omliggende weefsels of organen drukken. Dit kan een reden zijn om de tumor te verwijderen.
  • Bij kwaadaardige tumoren gaan de cellen zich heel anders gedragen. Een kwaadaardige tumor kan in omliggende weefsels en organen groeien. Van een kwaadaardige tumor kunnen cellen losraken. Die kankercellen kunnen via het bloed en/of de lymfe ergens anders in het lichaam terechtkomen. Zij kunnen zich daar hechten en uitgroeien tot nieuwe tumoren. Dit zijn uitzaaiingen. Een ander woord voor uitzaaiingen is metastasen.
Kanker ontstaat dus doordat

In een cel een fout wordt gemaakt in het kopieermechanisme, waardoor deze cel zichzelf ongeremd blijft vermenigvuldigen. Deze foutjes ontstaan veelvuldig bij alle mensen, maar meestal zijn cellen waarin een fout wordt gemaakt niet levensvatbaar, waardoor de fout vanzelf wordt hersteld.

Van veel soorten kanker is bekend wat de oorzaken of risicofactoren zijn. Er zijn echter vrijwel altijd meerdere oorzaken aan te wijzen en gelukkig krijgt niet iedereen die wordt blootgesteld aan een mogelijke oorzaak van kanker ook daadwerkelijk kanker.

Leeftijd

Gedurende uw leven worden er steeds opnieuw foutjes gemaakt in de celdeling in uw lichaam. Naarmate uw ouder wordt, functioneert het herstelmechanisme van uw lichaam ook steeds minder goed, waardoor foutjes niet meer goed worden hersteld.

Erfelijkheid

Sommige soorten van kanker kunnen in de familie zitten. Overigens kan kanker ook meer in bepaalde families voorkomen omdat alle familieleden worden blootgesteld aan dezelfde risicofactoren.

Ongezond leven

Ongeveer een op de drie kankergevallen ontstaat door ongezonde leefgewoontes of blootstelling aan ongezonde stoffen. Bekende voorbeelden hiervan zijn roken, alcohol, ongezonde voeding, overgewicht, gebrek aan lichaamsbeweging, zon verbranding blootstelling aan asbest en radioactieve straling.

Staatsloterij

Bijdrage van leefstijl aan het ontstaan van kanker ligt op 35 procent en vormt zo een groot percentage om kanker te krijgen of wel 1:3 om kanker te krijgen. Als ik kans had van 1:3 om de hoofdprijs te winnen dan was ik zeker deelnemer die mee deed aan de Staatsloterij.

Anders bekeken lopen we dus een groot risico om kanker te krijgen door een verkeerde leefstijl. Van de 35 procent die aan leefstijl te wijten is bewezen dat daar de helft weer door roken komt, 26 procent veroorzaakt door verkeerde voeding, 10 procent is te wijten aan weinig bewegen en 8 procent door alcohol.

Virussen of bacteriën

Enkele kankersoorten worden voornamelijk veroorzaakt door infecties met virussen of bacteriën. Baarmoederkanker is hiervan een bekend voorbeeld.

Is kanker te voorkomen?

Helaas is kanker voor niemand volledig te voorkomen. Wel kunt u het risico op kanker verminderen door gezond te leven en risicofactoren voor het ontwikkelen van kanker zoveel mogelijk te vermijden.

Blogger van biologisch.website

Biologisch.website is uitdrukkelijk niet bedoeld als reguliere medische behandeling of de vervanging daarvan door je huisarts of medisch specialist, noch als behandeling of de vervanging daarvan door een diëtist. De adviezen van biologisch.website bevatten uitsluitend algemene handvatten voor een beter en gelukkiger lifestyle. Bij acute gezondheidsklachten of verergering van gezondheidsklachten wordt je dringend aangeraden direct contact op te nemen met de behandelend (huis-)arts of medisch specialist.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Tip de redactie

Wij zijn altijd op zoek naar het laatste nieuws.

Meer over

Net binnen

Gerelateerde artikelen