Kweekvis dubieus

Zalm is erg gezond

door zijn hoge gehalte aan omega 3-vetten en vitaminen. Helaas is niet álle zalm gezond. Beter gezegd: de meeste zalm die in de supermarkt ligt, kan schadelijk zijn voor onze gezondheid. Weet voor welke zalm je moet kiezen om wél te kunnen profiteren van de vele gezondheidsvoordelen!

Vis uit zee

(wilde vis) is gezond en omdat de wereld bevolking alleen maar toe neemt betekent dat de oceanen snel uitgeput raken en wildvangst vaak een stuk duurder is dan gekweekte vis.

Kweekvis dubieus

Kweekvis is vis die gekweekt wordt in gesloten of open kweeksystemen. Gesloten systemen zijn grote bassins op het land, open systemen zijn afgesloten delen zee, rivier, meer of oceaan. Ook delen van bijvoorbeeld fjorden (zalm in Noorwegen) en mangroves (garnalen in bv. Azië) worden gebruikt. De stukken zijn meestal afgesloten met netten zodat water er gewoon doorheen kan stromen.

Het is lang gezien als een goed alternatief voor wilde vis, omdat door overbevissing en bijvangst verschillende soorten vis (tot wel 75%) dreigen uit te sterven.

Zalm

Zalm is één van de populairste vissoorten. Iedereen kent zalm, of het nu rauw, gebakken of gerookt is. In de supermarkt bestaat het grootste assortiment uit gekweekte zalm. Wat houdt dit in?

Massaproductie

Zoveel mogelijk vis kweken in zo weinig mogelijk ruimte en met zo min mogelijk kosten. Denk hierbij aan 27 zalmen in één badkuip. Dat betekent heel weinig ruimte. De zogenaamde visfarms kweken enorme aantallen vis. 200.000 vissen zijn geen uitzondering. Niet alleen het grote aantal vissen in een zeer klein bassin is een probleem, ook hun uitwerpselen zijn een probleem. 200.000 vissen produceren heel wat uitwerpselen. Hiervoor hebben de kwekers vaak zeer weinig voorzieningen. Alle uitwerpselen zakken naar de bodem en de vissen zwemmen in hun eigen bacteriën.

Antibiotica

Om te zorgen dat niet alle vissen ernstig ziek worden en sterven – dit kost immers geld – worden en grote hoeveelheden antibiotica gebruikt om de vissen levend te houden. Niet alleen bacteriën zijn een probleem, maar ook wormen en parasieten zijn een veelvoorkomend probleem bij kweekvissen. De kwekers gebruiken hiertegen pesticiden zoals Endusolfan. Dit is zeer sterk gif dat de lever en de hersens aantast. Deze stoffen blijven in de vis zitten en zo komt dit gif ook in ons lichaam terecht. Tijdens onderzoeken zijn er nog meer slechte stoffen gevonden in gekweekte zalm. Denk aan pcb’s, dioxine en nog veel meer van dit soort schadelijke stoffen.

Kleur

Als je een zalmfilet koopt is deze altijd mooi roze van kleur. In veel gevallen is dit helaas geen natuurlijke kleur, maar een kleurstof. Niemand koopt immers een grijze zalmfilet. Dat ziet er niet smakelijk uit.

Gerookt

Gerookte zalm is bij veel mensen favoriet. Het klinkt en smaakt lekker, maar onderzoek toont iets anders aan. De gerookte smaak komt niet van het roken van de zalm, maar van vloeibare rook. Dierenartsen hebben aangetoond dat vloeibare rook, die bestaat uit FF-B en AM1, het DNA aantast.

Lijdensweg

Eigenlijk hebben alle zalmen een lijdensweg voor ze uiteindelijk sterven. De gekweekte zalmen hebben niet alleen een zeer slecht leven, hun dood is ook geen pretje. Grote exemplaren worden doodgeknuppeld, soms worden hun kieuwen weggesneden terwijl ze nog in leven zijn. Kleine exemplaren worden op ijs gegooid en stikken een langzame dood.

Pangasius

De pangasius is een exotische vissoort die vaak gegeten wordt. Deze vis is goedkoop en vrijwel smaakloos waardoor je er vele kanten mee op kunt. Het grootste deel van de pangasius wordt gekweekt in Mekong rivier, in bassins. De Mekong rivier is een zwaar vervuilde rivier. De rivier bevat een gevaarlijk hoge hoeveelheid arseen en veel pesticiden.

Nadelen

Het voedsel van gekweekte vis bestaat voor een groot deel uit andere vis, die dan wel in het wild gevangen wordt. Voor een kilo kweekvis is wel twee tot zes kilo wilde vis nodig.

Zo’n 30% van de gevangen wilde vis wordt gebruikt als visvoer. Verder wordt er ook slachtafval gebruikt van de vleesindustrie en plantaardige voedsel zoals genetisch gemanipuleerde soja. Meer en meer worden de kweekvissen vegetariërs en krijgen ook algen te eten. Het nadeel van dit laatste is dat deze algen weer uit zee worden gehaald en dus het basis voedsel van andere diersoorten in zee weg worden gehaald.

Kweekvis milieu

in gesloten systemen heeft minder nadelen wat betreft het milieu en de gezondheid van de vissen. Omdat de vissen niet in aanraking komen met invloeden van buitenaf hoeven er minder medicijnen gebruikt te worden, het water wordt gefilterd.

Maar omdat er zoveel vissen in een gesloten ruimte bij elkaar zitten, heeft het veel weg van de bio-industrie. Onderzoekers gaan er tegenwoordig van uit dat ook vissen aan pijn en stress kunnen lijden en in deze systemen kunnen de dieren niets met hun natuurlijke gedrag.

Schotse zalmindustrie

Een voorbeeld van de slechte gevolgen van kweekvis, is de Schotse zalmindustrie die in 2001 in opspraak kwam. Door het groot aantal dieren per kooi, hadden ze de kampen met luizenvraat, infectieziekten en akelige misvormingen. Ook vinden er vaak massale ontsnappingen plaats, meestal door uitgehongerde zeehonden die de netten kapot scheuren. Alle afval van deze industrie gaat ongezuiverd de zee in. De Schotse zalmindustrie levert bijna dubbel zoveel fosfaten op dan de hele bevolking van het land.

Zuidoost-Azië

Niet zelden blijkt uit onderzoek dat uit een deel van de vis die uit Zuidoost-Azië bacteriën resistent zijn tegen antibiotica. Resistente bacteriën kunnen ervoor zorgen dat je moeilijker te behandelen bent als je daar ziek van wordt.

Antibiotica resistentie in voeding

Is een behoorlijk complex verhaal. Zo werkt het in het kort: Je kan op meerdere manieren besmet raken met resistente bacteriën, zoals bijvoorbeeld ESBL en MRSA. Een daarvan is via voeding, met name vlees en vis. Als dieren antibiotica krijgen, kan het zijn dat de bacteriën die zij bij zich dragen op den duur resistent worden tegen deze antibiotica. Als je het vlees van deze besmette dieren eet, bestaat er een kans dat je zelf ook besmet raakt, maar hoe groot die kans is weten we niet precies. Belangrijk is dat je de vis goed bakt om deze resistente bacteriën te doden en was vooral je handen met zeep. Alles wat in contact is geweest met de vis moet in de vaatwasser ( messen of snijplank) of goed met sop en heet water worden afgewassen.

Over het algemeen is de kans je dat je ziek wordt erg klein als je het bovenstaande preventief toepast.

Biologische zalm

Is óók gekweekte zalm. Het verschil zit ‘m in het feit dat er in de biologische kwekerijen geen gebruik wordt gemaakt van hormonen, GM-Soja en medicijnen en dat de zalmen meer ruimte hebben om te zwemmen. Maar in het wild wordt de kwaliteit van het water niet regelmatig gecontroleerd, zoals dit bij biologisch gekweekte zalm wel het geval is.

Mijn advies

Koop in ieder geval geen gekweekte zalm! Maar wat moet je dan kiezen? Wild of bio? Qua voedingsstoffen zullen ze ongeveer dezelfde hoeveelheden bevatten. Ikzelf geef de voorkeur aan wilde zalm, omdat ik, wanneer ik een dierlijk product eet, wil dat de dieren zo natuurlijk mogelijk geleefd hebben. Maar de gezondheid en het welzijn van biologische zalm wordt regelmatig gecontroleerd en is daardoor meer gewaarborgd dan die van wilde zalm. Het ligt dus vooral aan je eigen voorkeur.

In welke vorm kun je zalm het beste eten?

Verkies gebakken zalm over gerookte zalm en rauwe zalm over gebakken zalm. Oftewel: Hoe korter het bereidingsproces, hoe meer voedingsstoffen er bewaard blijven. (Kies je er toch voor om niet-biologisch gekweekte zalm te eten? Eet deze dan nooit rauw!)

7 GEZONDHEIDSVOORDELEN VAN ZALM

Nu je weet welke zalm beter is, wil je natuurlijk weten waaróm het dan zo gezond is! Qua gezondheidsvoordelen staat zalm voornamelijk bekend om zijn hoge gehalte aan omega 3-vetzuren, maar daarnaast bevat het ook een hoog gehalte aan vitamine D, vitamine B12, Selenium en proteïnen die allemaal hun eigen krachtige gezondheidsvoordelen hebben.

1. Ontstekingsremmend

omega 3-vetzuren, vitamine D en Selenium, die te vinden zijn in zalm, voorkomen chronische ontstekingen. Het helpt voornamelijk gewrichten gezond te houden.

2. Cognitieve functie

Hersenen bestaan voor een groot deel uit vet. Het is belangrijk om door de inname van goede vetten de hersenen gezond te houden. Zalm is een belangrijke bron van omega 3-vetzuren, die zorgen voor minder risico’s op hersen-gerelateerde problemen.

3. Preventie van kanker

Vitamine D en omega 3-vetzuren spelen een cruciale rol in de risicovermindering van verschillende soorten kankers, zoals borstkanker, prostaatkanker en darmkanker. Daarnaast zorgt een regelmatige inname van omega 3-vetzuren voor verminderd risico op bloedcel-gerelateerde kankers.

4. Gezondheid van de ogen

Het is misschien bekend dat visolie het zicht verbetert. Het helpt tevens de oogproblemen die met veroudering te maken hebben, te voorkomen.

5. Hart- en bloedvaten

Het eten van zalm vermindert het risico op verschillende hartaandoeningen, zoals hartaanvallen, beroertes, hart-ritmestoornissen en een hoge bloeddruk.

6. Spieren

Zalm bevat proteïnen die ervoor zorgen dat je spieren en spierweefsels gezond blijven.

7. Huid en haar

De omega 3-vetzuren in zalm zorgen ervoor dat je huidcellen vocht blokkeren, wat ervoor zorgt dat collageen beter geproduceerd kan worden en de elasticiteit van de huid bevorderd wordt. Hierdoor ziet je huid er jonger uit. Het haar wordt gevoed door de hoofdhuid. Als de huid van binnenuit gevoed is met goede vetten, zal het haar beter groeien, mooi glanzen en haaruitval zal verminderen.

MSC

Het belangrijkste keurmerk van wilde vis is MSC die als een logo op,de verpakking staan en die moeten voorkomen dat de bijvangst uit dolfijnen bestaat of andere grote zoogdieren of dat bijvoorbeeld op te jonge vissoorten wordt gevist.

Marine Stewardschip Counsil de meest betrouwbare. Dit is een internationaal keurmerk dat voldoet aan eisen van de Verenigde Naties. Deze vis is makkelijk te herkennen aan het blauwe logo.

Kweekvis

Voor kweekvis bestaat er het Aquaculture Stewardship Council (ASC) keurmerk wat vergelijkbaar is met het hierboven genoemde MSC keurmerk.

Biologische vis

Kweekvis die volledig biologisch geproduceerd is, krijgt het EKO keurmerk.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Guido Sparreboom

Tip de redactie

Wij zijn altijd op zoek naar het laatste nieuws.

Meer over

Net binnen

Gerelateerde artikelen