Het ministerie van Defensie zet grote stappen richting de invoering van een selectieve opkomstplicht. Als de internationale veiligheid verder verslechtert of de NAVO meer van Nederland vraagt, moeten bepaalde dienstplichtigen verplicht kunnen worden opgeroepen.
Staatssecretaris Derk Boswijk van Defensie laat in een brief aan de Tweede Kamer weten dat de voorbereidingen hiervoor in volle gang zijn. Het doel is om snel extra militairen te kunnen inzetten als de vrijwillige instroom stokt. Het nieuwe dienmodel moet de krijgsmacht voorbereiden op grote internationale crisissituaties.
Stappenplan naar de kazerne
De nieuwe maatregelen worden opgedeeld in verschillende fases. Nu krijgen 17-jarigen al een vrijblijvende enquête over hun geschiktheid. In de toekomst komen hier vier dwingende stappen bij. Dit begint met het verplicht invullen van de vragenlijst. Daarna volgen een verplicht gesprek en een medische keuring. Dit kan uiteindelijk leiden tot een verplichte aanstelling als militair. Hoe ver de overheid gaat, hangt volledig af van de dreiging en het tekort aan militairen.
Keuzevrijheid voor jongeren
De politieke discussie over de plannen is fel. Partijen zoals Pro en de SP uitten eerder al flinke bezwaren in de Tweede Kamer. Boswijk erkent dat het om een zeer gevoelig onderwerp gaat. Toch vindt het kabinet deze voorbereiding noodzakelijk.
Hoewel de nadruk blijft liggen op beroepspersoneel en vrijwillige reservisten, moet de krijgsmacht klaar zijn voor noodscenario’s. Een structureel tekort aan personeel is overigens niet genoeg om de plicht direct te activeren; de internationale veiligheidssituatie moet er echt om vragen.
In het nieuwe voorstel krijgen jongeren wel meer flexibiliteit dan vroeger. De wetgeving biedt de mogelijkheid om de dienstplicht te vervullen tussen je achttiende en zevenentwintigste levensjaar. De training duurt zes maanden en heet de Nationale Weerbaarheidstraining. Er komen bovendien duidelijke regels voor uitzonderingen en gewetensbezwaarden.
Prikkels en sancties
De overheid buigt zich nog over de exacte handhaving. Wie een officiële oproep negeert, kan rekenen op straffen. Tegelijkertijd kijkt het ministerie naar positieve prikkels en tegemoetkomingen om de stap naar de kazerne aantrekkelijker te maken. Omdat de invoering van de wetgeving nog zeker twee jaar gaat duren, blijft de focus voorlopig liggen op het werven van vrijwilligers. De staatssecretaris wil snel in gesprek met jongeren over de maatschappelijke impact van deze ingrijpende plannen.
