De hoeveelheid Saharastof die Europa bereikt, is de afgelopen jaren toegenomen. Dat blijkt uit onderzoek naar luchtmetingen tussen 2012 en 2021. Vooral in Zuid-Europa merken inwoners de effecten, maar ook in Nederland kan het stof zichtbaar worden, bijvoorbeeld als een dunne laag op auto’s.
Meer stof boven Europa
Wetenschappers zien een duidelijke stijging in de hoeveelheid Saharastof die Europa bereikt. Volgens onderzoeker Petros Vasilakos van het Paul Scherrer Instituut is die toename geleidelijk maar consistent. Vooral landen als Italië en Griekenland hebben vaker te maken met hogere concentraties in de lucht.
Opvallend is dat deze ontwikkeling afwijkt van wereldwijde trends. In andere regio’s, zoals Oost-Azië, neemt stof in de lucht juist af. Dat maakt de stijging in Europa volgens experts extra opvallend.
Gevolgen voor gezondheid
Saharastof bestaat uit fijne deeltjes die diep in de longen kunnen doordringen. Dat kan schadelijk zijn voor de gezondheid, vooral voor mensen met luchtwegklachten zoals astma. Hoewel de huidige toename nog niet direct leidt tot grote gezondheidsproblemen, waarschuwen onderzoekers dat dit kan veranderen.
Doordat menselijke luchtvervuiling afneemt, vormt Saharastof een steeds groter deel van het fijnstof in Europa. Dat maakt het voor landen moeilijker om te voldoen aan strenge Europese normen voor luchtkwaliteit.
Veranderende luchtstromen
De oorzaak van de toename ligt waarschijnlijk in veranderende luchtstromen. Die zorgen ervoor dat meer stof vanuit de Sahara richting Europa wordt geblazen. Er zijn ook aanwijzingen dat de uitbreiding van woestijngebieden hierin een rol speelt, al is daar nog geen volledige zekerheid over.
Onderzoekers gebruikten luchtmetingen en gegevens uit gletsjers in de Alpen om ontwikkelingen over langere tijd te analyseren. In het ijs blijven stofdeeltjes bewaard, waardoor trends over honderden jaren zichtbaar worden.
Breder effect dan alleen lucht
Saharastof heeft niet alleen invloed op de gezondheid. Het speelt ook een rol in ecosystemen en het klimaat. Zo werkt het als voedingsbron voor oceanen en zelfs voor het Amazonewoud. Tegelijk beïnvloeden stofdeeltjes de temperatuur op aarde doordat ze zonlicht kunnen weerkaatsen of vasthouden.
Experts benadrukken dat meer onderzoek nodig is om de precieze gevolgen voor Europa en de gezondheid beter te begrijpen. Voorlopig lijkt duidelijk dat Saharastof een steeds belangrijkere factor wordt in de Europese luchtkwaliteit.