Varkensproducten besmet met Hepatitis E virus

Leverworst, paté, ham, worst en andere varkens producten zijn grotendeels besmet met gevaarlijk Hepatitis E- virus.

In recent onderzoek naar de bronnen van HEV-infectie bij mensen heeft Sanquin en de NVWA bevestigd dat 80 procent van de varkenspatémonsters besmet zijn met Hepatitis E-virus.

HEV in Nederland

Op basis van diverse onderzoeken is vastgesteld dat HEV voorkomt op meer dan 50% van de mestvarkensbedrijven in Nederland. Er zijn geen aanwijzingen dat dit verandert. Erfelijk materiaal van het virus is aangetoond in varkenslevers, worst, ham, paté en andere varkens producten.

Verlammingsverschijnselen

Elk jaar zijn er infecties met ernstige gevolgen als zenuwpijn en verlammingsverschijnselen. Wetenschappers maken zich zorgen over de toename van het aantal besmettingen met het hepatitis E-virus. In 2012 telde het RIVM 50 meldingen, vorig jaar iets meer dan 300.

Hepatitis E is een virus

Dat bij mensen een leverinfectie kan veroorzaken. Het probleem is dat wetenschappers niet precies weten hoe het in de mens terechtkomt. Het virus komt veel voor bij varkens. Het kan door het het eten van vleesproducten als leverworst, paté, ham, worst etc. op mensen worden overgedragen, maar mogelijk ook direct van varken op mens. Maar denk ook aan mest of besmetting door oppervlakte water of door besmetting opgelopen in het buitenland in het buitenland en misschien ook wel aan het dierenvoedsel dat je geeft aan je hond of kat.

Gevolgen

Meestal blijft een infectie zonder gevolgen, maar elk jaar zijn er infecties met ernstige gevolgen als zenuwpijn en verlammingsverschijnselen en geelzucht.

Het gevaar

Hepatitis E bij mensen komt veel voor in ontwikkelingslanden (genotypen 1 en 2), vermoedelijk veroorzaakt door verontreinigd drinkwater en slechte hygiënische omstandigheden. Bij mensen in de geïndustrialiseerde landen komt de ziekte minder vaak voor. In Nederland en ook de rest van Europa heeft 5 tot 10% van de bevolking antistoffen tegen HEV, op basis waarvan geconcludeerd kan worden dat zij ooit in aanraking zijn gekomen met dit virus.

De infectie met het HEV genotype 3, het meest voorkomende type in Nederland en de rest van Europa, kan opgelopen worden door het eten van besmet vlees of het drinken van besmet water. De oorzaak van de infectie is vaak moeilijk te achterhalen, omdat de incubatietijd tot 60 dagen en soms meer kan bedragen. Het virus kan ook overgedragen worden via bloedtransfusies en transplantatie van organen. Hepatitis E-virus genotype 3 is naast mensen aangetoond in gehouden varkens, wilde zwijnen, sommige hertensoorten en schelpdieren.

De Nederlandse veehouderij

is de afgelopen tien jaren getroffen door diverse ziekte-uitbraken. Varkens kregen de varkenspest, kippen de vogelpest en koeien kregen mond- en klauwzeer en sporadisch de gekkekoeienziekte.

Zijn deze dierziektes gevaarlijk voor mensen?

1. Sommige ziektes kunnen ook mensen infecteren.

2. Door massaal gebruik van antibiotica bij dieren kunnen zogeheten multiresistente bacteriën ontstaan; als mensen daar ziek van worden, is genezing erg moeilijk. In een ander blog van onze biologisch.website is dit ook terug te lezen.

Behalve al deze dierziektes, dragen dieren vaak ook ziektes bij zich waar ze zelf nauwelijks last van hebben, maar die bij mensen wel voedselvergiftiging kunnen veroorzaken; het gaat dan om bijvoorbeeld Salmonella- en Campylobacter Bacteriën.

Overzicht dierziektes

Er zijn heel wat dierziektes waar ook mensen last van kunnen krijgen. Hieronder geven we een korte toelichting op de verschillende dierziektes van de afgelopen jaren.

MKZ

Mond- en klauwzeer is een virusaandoening, die zorgt voor blaren op de bek en jeuk aan de klauwen. Alleen ‘evenhoevigen’ kunnen daar last van krijgen: koeien, schapen en varkens, die hebben twee hoefjes per poot. Paarden dus niet. Mensen kunnen geen mkz krijgen. Het eten van vlees van een besmet dier is niet schadelijk voor de gezondheid.

Mond- en klauwzeer is een virusaandoening

Die zorgt voor blaren op de bek en jeuk aan de klauwen. Alleen ‘evenhoevigen’ kunnen daar last van krijgen: koeien, schapen en varkens, die hebben twee hoefjes per poot. Paarden dus niet. Mensen kunnen geen mkz krijgen. Het eten van vlees van een besmet dier is niet schadelijk voor de gezondheid.

MKZ is zeer besmettelijk

Een beest dat ziek is en even hoest, kan zó een hele stal besmetten. Daarom worden, als de ziekte wordt vastgesteld, heel drastische maatregelen genomen. Hele gebieden worden afgezet, en daarbinnen worden alle evenhoevigen voor de zekerheid gedood (‘geruimd’).
Bij de laatste mkz-uitbraak in 2001 zijn in Nederland 260.000 koeien en schapen gedood. In Engeland, waar de ziekte eerder begon, zijn 3,8 miljoen dieren gedood.
Een alternatief voor massaal afslachten is inenten. Het lijkt erop dat dat vooraan wel wordt toegestaan

Wat is BSE?

BSE heet ook wel gekkekoeienziekte; de officiële naam is bovine spongiform encephalopaty. Het is een merkwaardige aandoening, die pas twintig jaar bekend is. De oorzaak is niet een bacterie of virus, maar een prion: een soort eiwit met een eigen willetje, dat bovendien beter bestand is tegen verhitting dan bacteriën of virussen. Hoe dit zo heeft kunnen ontstaan, is niet goed bekend. BSE tast de hersens aan; de koe gaat waggelend lopen, zakt door de poten en gaat dood.

BSE is niet zo besmettelijk als bijvoorbeeld mond- en klauwzeer (mkz). Maar wel veel gevaarlijker. Een besmet dier sterft. Bovendien is BSE waarschijnlijk ook schadelijk voor mensen. BSE kan bij mensen mogelijk leiden tot de ziekte van Creutzfeldt-Jakob, een dodelijke hersenaandoening. In 2005 lijkt in Nederlande een eerste mens hierdoor overleden. Wegens deze schadelijkheid voor mensen worden nu in heel Europa alle koeien in het slachthuis getest op BSE.

Bij schapen bestaat er net zoiets

Scrapie. Die ziekte is al veel langer bekend. Beide ziektes lijken met elkaar te maken te hebben. Voorzover bekend is scrapie niet schadelijk voor mensen. Sinds begin 2005 lijken ook geiten hun eigen variant van BSE te kunnen krijgen.

Varkenspest

Varkenspest is een virusziekte waarvoor alleen varkens bevattelijk zijn. Voor mensen is het niet schadelijk, en het eten van besmet vlees is dus niet direct gevaarlijk.

Varkenspest is zeer besmettelijk

Net als bij mond- en klauwzeer worden er drastische maatregelen genomen als de ziekte ergens wordt geconstateerd. Om de zoveel jaar steekt deze ziekte de kop op. Want bijvoorbeeld in Duitsland dragen wilde zwijnen, die vrij in de bossen leven, de ziekte bij zich. Vogels kunnen het virus overbrengen, onder meer via hun uitwerpselen.

De laatste uitbraak van varkenslpest in Nederland was in 1997 en ’98. De varkensstapel verminderde er met 2,5 miljoen dieren door. De bestrijding kostte 4 miljard gulden, waarvan de overheid 1,5 miljard bijdroeg.

Vogelpest = vogelgriep

Er bestaan twee soorten: pseudo en klassieke vogelpest (Aviaire infuenza). De pseudo (‘nep’) is lastig, maar niet zo ernstig. De klassieke is voor kippen, eenden en ganzen zeer besmettelijk , en dodelijk.

Voor mensen lijkt het eten van vlees van besmette dieren niet schadelijk maar het moet onmogelijk zijn dat besmet vlees te koop is. Want contact met levende besmette dieren kan dodelijk zijn voor mensen. Tijdens de epidemie van klassieke vogelpest in 2003 is een Nederlandse dierenarts overleden die het vogelpestvirus onder de leden had.

vogelgriepvirus op mensen kan overspringen

Inmiddels is in zuid-oost Azië gebleken dat het vogelgriepvirus op mensen kan overspringen. Daar zijn al tientallen mensen aan overleden. De vrees bestaat dat het virus (nadat het zich heeft weten te veranderen) ook van mens op mens kan overspringen – dat zou een ramp kunnen veroorzaken met (vele) miljoenen doden als gevolg.

De uitbraak van vogelpest in 2003 kostte aan circa dertig miljoen dieren het leven; er waren in Nederland ongeveer 100 miljoen kippen. Heel tragisch was dat veel mensen verplicht werden hun hobbykippen te laten doden, omdat ook die besmet hadden kunnen zijn. De economische schade is ook aanzienlijk: naar schatting 750 miljoen euro. Nederland was met 7 miljard stuks per jaar de grootste exporteur van eieren.

Een horror-scenario is dat het vogelgriepvirus zich zodanig weet te wijzigen dat het van mens op mens kan overspringen dat zou tot miljoenen doden kunnen leiden!

Blauwtong

Blauwtong is een virusaandoening bij schapen. Om precies te zijn: bij herkauwers, maar koeien en geiten worden er meestal niet ziek van. Schapen kunnen er ook dood aan gaan.
Dit virus is niet gevaarlijk voor mensen; ook honden en katten worden er niet ziek van.

Q-koorts

De Q-koorts is een ziekte die vooral bij geiten voorkomt, maar ook wel bij andere dieren. Ook mensen kunnen ziek worden van deze bacterie-aandoening. In Nederland komt deze ziekte vooral sinds 2005 voor. Er zijn al ruim tweeduizend mensen ziek door geworden, en vijf doden worden hieraan toegeschreven. Daarmee is deze ziekte in Nederland dus dodelijker dan de Mexicaanse griep!

Schmallenbergvirus

Het Schmallenbergvirus (zo genoemd naar de Duitse plaats waar het voor het eerst werd weergenomen) stak eind 2011 de kop op. Zieke schapen, geiten en ook koeien werpen vervormde en dode jongen. Het lijkt een typisch vee-virus, dat geen schade toebrengt aan mensen. Maar dat weet niemand zeker, omdat er nog veel onbekend is over die nieuwe virus.

Biologisch vlees is al een bewuste keuze

Omdat uitbraken van bacteriën en virussen meestal beginnen in de bioindustrie. Dieren worden massaal met duizenden bij elkaar gezet en besmetting is dan ook heel gemakkelijk. Ook hebben dieren uit de bio industrie minder weerstand doordat ze nooit buiten komen, volgestopt worden met antibiotica waarvoor ze resistent kunnen worden. Beter is helemaal geen vlees eten en varkensvlees al helemaal niet.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Guido Sparreboom

Tip de redactie

Wij zijn altijd op zoek naar het laatste nieuws.

Meer over

Net binnen

Gerelateerde artikelen