Biologische compost en hoe kan ik het zelf maken?

Wat is goede compost en hoe kan ik het zelf maken?

Goede compost is gemaakt van zoveel mogelijk verschillende ingrediënten:

Compostbak met tuin- en keukenafval

compost van alleen maar blad bijvoorbeeld geeft maar één soort voeding en daar zullen je planten niet zo blij mee zijn en geeft geen goed groeiende gezonde planten.

Daarom is het ook belangrijk als je een zak compost koopt om te kijken waar de compost van gemaakt is.

Vaak blijkt dat de plantenvoeding van deze compost in zakken Niet voldoende is en in enkele gevallen voor 50% uit turfmolm en 50% houtzaagsel bestaat. Als je dat gebruikt krijg je hele zielige kropjes sla! Zakken compost zijn sowieso heel duur, maar dat heeft vooral ook te maken met het opzakken en vervoer en daarom is het laten leveren met big bags of per kuub goedkoper.

Ga dus op zoek naar compost die gevarieerd is samengesteld. Of koop verschillende soorten en meng die. Groencompost, bladcompost, wormenaarde, biologische champignoncompost, een beetje goed vergane (paarde-)mest met stro: dat geeft bij elkaar de beste compost die je maar kan bedenken!

Hoe composteren

Compost bestaat uit afgebroken groen-afval (GFT). Bacteriën, schimmels en beestjes als wormen en slakken zetten het afval om tot een voedzame bron voor de planten. Let bij de aanleg van een eigen composthoop erop dat hij zo gevarieerd mogelijk moet zijn. Zorg voor de juiste verhouding van vochtig en droog materiaal, slap en stevig, grof en fijn, koolstofrijk (zaagsel, snoeihout, stro, boombladeren) en stikstofrijk (gras, mest, tuinafval). Sorteer je tuinafval op kleur, groen en bruin, en leg die om en om in lagen op de hoop, de zogenoemde lasagnemethode. Gebruik eventueel een hakselaar om grof tuinafval klein te krijgen.

Voldoende lucht in de composthoop versnelt het proces en voorkomt nare geurtjes. Keer de hoop daarom elke zes weken ondersteboven. De meeste compostbakken hebben onderin een klep, zodat je de compost eruit kunt scheppen en bovenop kunt gooien. Je kunt ook een beluchtingsstok in de hoop steken om hem te beluchten, doe dat ongeveer een keer per week.

Composthoop te nat of te droog wordt

Voorkom dat de composthoop te nat of te droog wordt. Bij te veel regen spoelen de voedingsstoffen weg of ontstaat een tekort aan lucht. En als de hoop te warm wordt, werken de bio-organismen minder goed. Plaats de hoop of het vat daarom is half beschut tegen zon en regen, is een goede plek.

Je kunt mest, gips of kalk toevoegen aan de composthoop.
Daarmee kun je het composteren versnellen, zonder dat je speciale compostversnellers nodig hebt. Bovendien gaat kalk verzuring tegen. Bij natuurlijk composteren is dit niet nodig. Zeef de verzamelde compost met bijvoorbeeld kuiken- of centimetergaas. Het fijne compost is geschikte voeding voor planten.

Wat composteren?

Niet al het groenafaval mag op de composthoop. Zie hieronder wat je over het algemeen wel en niet mag zelf composteren.

Wel composteren

– Snoeiafval in kleine stukjes
– Grasmaaisel
– Herfstbladeren
– Eierschalen
– Koffie/ thee
– Rauwe groenten en fruit
– Houtsnippers

Niet composteren

– Voedsel dat is over gebleven daar het muizen en ratten aantrekt.
– Vetten
– Schillen van niet-biologische aardappelen en citrusvruchten
– Kattenbakkorrels en –poep
– Onkruid en zieke planten
– Coniferentakken
– Bloeiende of zaaddragende planten
– Vlees en botjes ( gevaar voor ratten en ziekte overbrengers als vliegen)
– Compost strooien

Verspreid ongeveer twee centimeter compost over je gehele tuin

De wormen komen hierdoor naar boven en nemen het materiaal in zich op. Het verteerde afval van de wormen, ook wel humus genoemd, vormt het voedsel voor de planten en bomen in de tuin. De snelle verspreiding van de wormen zorgt voor veel gangen in de grond, daardoor verdwijnt wateroverlast en kunnen planten en bomen hun wortels dieper nestelen. Ze krijgen een mooier wortelgestel en kunnen makkelijker zuurstof, voedingstoffen en water opnemen.

De planten en bomen in de tuin worden sterker, gezonder, bloeien langer en zijn minder vatbaar voor ziekten en plagen. Als je eenmaal een keer begonnen bent met composteren, moet je de wormen elk jaar voorzien van eten. Je moet dus elk jaar opnieuw compost verspreiden over je tuin. Maar verder kun je de natuur zijn werk laten doen.

Composthoop maken

Er zijn verschillende systemen voor composteren mogelijk, je kunt een open composthoop maken of een composthoop in een bak, kuil of vat. De beste manier hangt af van de ruimte die je ter beschikking hebt

Open composthoop maken

Voor de gemiddelde tuin voldoet een gewone, open composthoop. Wil je een open composthoop maken dan heb je slechts enkele vierkante meters ruimte nodig. Hij moet minimaal anderhalve meter hoog, breed en lang zijn. Later zal de hoop door het composteringsproces nog inzakken. Hij kan los op de grond gelegd worden of op een bak van hout, gaas, takken of wilgentenen. Zorg dat er altijd contact is met de bodem, zodat insecten, wormen en bacteriën bij de composthoop kunnen komen.

Compostkuil

Om een grote tuin (groter dan 500 vierkante meter) volledig te bedienen, zou je meerdere composthopen kunnen aanleggen, maar gemakkelijker nog is om één compostkuil te graven. Compostpieren, pissebedden en micro-organismen kunnen sneller hun weg vinden naar de composteerbare materialen. Nadeel van de kuil is dat het proces ook langer duurt.

Compostvat

Een halfopen compostvat is geschikt voor een tuin met weinig ruimte, daar is een composthoop maken vaak lastig. Ze zijn verkrijgbaar in hout of kunststof en zijn bij de meeste tuincentra te koop. Kies je voor een gesloten compostvat, dan heb je in principe niet eens een grote tuin nodig. Doordat de temperatuur vaak oploopt tot 50 tot 60 graden Celsius, wordt keuken- en tuinafval in tien tot twaalf weken gecomposteerd. Een roterende composter behaald hogere temperaturen en kan daardoor ook veel materiaal composteren die je anders niet op de composthoop kunt gooien. Er zijn verschillende soorten en maten verkrijgbaar.

Wormenbak

Een wormenbak is ook ideaal voor een kleine tuin of balkon. De wormen in de bak eten al het voedsel op dat je in de bak gooit. De wormen laten vermicompost (wormenpoep) achter, dat je kunt gebruiken om mee te bemesten.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Tip de redactie

Wij zijn altijd op zoek naar het laatste nieuws.

Meer over

Net binnen

Gerelateerde artikelen