Nederlandse gemeenten hebben de afgelopen jaren een groot deel van hun nieuwbouwplannen voor woningen niet waargemaakt. Terwijl de druk op de woningmarkt verder opliep, bleef een aanzienlijk aantal geplande huizen op papier steken.
Minder woningen
Tussen 2022 en 2026 wilden gemeenten honderden duizenden nieuwe woningen bouwen om het tekort terug te dringen. Een fors deel van die plannen is niet gerealiseerd, waardoor veel inwoners nog altijd wachten op een betaalbare plek om te wonen. Dat vergroot de spanning op de woningmarkt in zowel steden als kleinere gemeenten.
Lokale verschillen
Opvallend zijn de grote verschillen tussen gemeenten. Sommige gemeenten leveren meer woningen op dan ze in hun nieuwbouwplannen hadden voorzien en laten zien dat bouwen in hoog tempo mogelijk is. Andere gemeenten blijven juist ver achter bij hun ambities, waardoor lokale woningtekorten hardnekkig blijven. Soms presteren zelfs buurgemeenten compleet anders, ondanks vergelijkbare omstandigheden.
Nieuwbouwplannen
Gemeenten noemen een mix van oorzaken voor het uitblijven van woningen uit hun nieuwbouwplannen. Procedures rond bezwaar en beroep van omwonenden kosten veel tijd en vertragen de start van de bouw. Ook strengere regels rond natuur en stikstof zorgen voor onzekerheid bij projecten dicht bij kwetsbare gebieden. Daar komen hogere bouwkosten, een volle energie infrastructuur en tekort aan personeel bij, zowel bij bouwbedrijven als bij gemeenten.
Succesfactoren bij bouwen
Toch zijn er ook gemeenten die meer woningen realiseren dan gepland. Zij wijzen op duidelijk en consequent beleid dat ontwikkelaars zekerheid geeft over wat waar gebouwd mag worden. Een stevige politieke wil om te bouwen speelt daarbij een belangrijke rol. Daarnaast noemen zij een hechte samenwerking tussen gemeenten, provincies, corporaties en ontwikkelaars als doorslaggevend. Door vroeg mee te denken en ruimte te geven binnen regels kunnen nieuwbouwplannen sneller worden omgezet in echte woningen.