NEDERLAND – Jaarlijks belanden miljoenen schoolboeken in de kliko. Scholen en ACM onderzoeken duurzamere oplossingen voor het onderwijs.
Druk op uitgevers
Jaarlijks verdwijnen miljoenen schoolboeken bij het afval. Vooral middelbare scholen werken sinds 2019 met leerwerkboeken: werkboeken waarin leerlingen schrijven, waardoor ze niet hergebruikt kunnen worden. De drie grootste uitgevers — Noordhoff, Malmberg en ThiemeMeulenhoff — domineren de markt en krijgen steeds meer kritiek.
Demissionair staatssecretaris Paul van Onderwijs noemt het “zonde dat er zoveel boeken worden weggegooid” en onderzoekt samen met het ministerie van Economische Zaken hoe prijs, kwaliteit en keuzevrijheid beter in balans kunnen komen. Ook de Autoriteit Consument en Markt (ACM) bekijkt hoe de schoolboekenmarkt functioneert.
Miljoenen in de kliko
Bij voCampus, een samenwerkingsverband van dertien middelbare scholen rond Nijmegen, is de impact duidelijk zichtbaar. Inkoper Emily Fernan:
“Voor onze 15.000 leerlingen hebben we dit jaar 155.000 boeken ingekocht, waarvan bijna 110.000 werkboeken. Die verdwijnen aan het eind van het schooljaar in de kliko.”
Volgens Fernan is dit niet alleen kostbaar, maar ook slecht voor het milieu. Ze pleit voor meer herbruikbare boeken met harde kaft. ThiemeMeulenhoff introduceerde inmiddels twee werkboeken met harde kaft, maar dat is volgens haar lang niet genoeg.
Weinig keus voor scholen
Scholen hebben weinig alternatieven, zegt Fernan: “De drie grootste uitgevers hanteren allemaal hetzelfde systeem.” Zelfs de leerwerkboeken met harde kaft verwijzen nog naar het invullen van naam en klas, waardoor scholen stickers moeten plakken om schrijfsels te voorkomen.
Uitgever ThiemeMeulenhoff erkent de kritiek, maar wijst erop dat leerwerkboeken ook voordelen hebben, zoals altijd actueel lesmateriaal. “We werken continu aan duurzamere oplossingen, zoals deels zelf samen te stellen leermiddelen,” aldus een woordvoerder.
Scholieren roepen op
Ook het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) vindt dat het systeem moet veranderen. Voorzitter Thijmen Widlak:
“Als je elk jaar zoveel boeken weggooit, geef je het verkeerde voorbeeld.”
Hij ziet een toekomst in een mix van online licenties en herbruikbare leerboeken. Ondertussen onderzoekt de overheid welke maatregelen mogelijk zijn. De resultaten worden volgend voorjaar verwacht.