In Nederland belanden jaarlijks miljoenen schoolboeken in de kliko. Vooral middelbare scholen gebruiken sinds 2019 leerwerkboeken waarin leerlingen direct schrijven. Daardoor zijn de meeste boeken niet herbruikbaar. Grote uitgevers als Noordhoff, Malmberg en ThiemeMeulenhoff domineren de markt en krijgen felle kritiek van scholen en ouders.
Onderzoek naar markt
Demissionair staatssecretaris Paul van Onderwijs noemt het zonde dat zoveel materiaal wordt weggegooid. Samen met het ministerie van Economische Zaken onderzoekt hij hoe prijs, duurzaamheid en keuzevrijheid beter in balans kunnen komen. Ook de Autoriteit Consument en Markt bekijkt of de schoolboekenmarkt nog goed functioneert.
Afvalberg groeit
Bij voCampus, een samenwerkingsverband van dertien scholen in de regio Nijmegen, groeit de afvalberg elk jaar. Inkoper Emily Fernan vertelt dat de scholen voor vijftienduizend leerlingen dit jaar 155.000 boeken aanschaften, waarvan bijna 110.000 leerwerkboeken. Aan het eind van het jaar verdwijnen die bijna allemaal in de kliko. Fernan noemt het zowel kostbaar als milieubelastend en pleit voor meer herbruikbare boeken met harde kaft.
Beperkte keuze
Volgens Fernan hebben scholen nauwelijks alternatieven. De drie grootste uitgevers hanteren vergelijkbare modellen. Zelfs nieuwe edities met harde kaft bevatten nog invulvelden voor naam en klas, waardoor scholen stickers moeten plakken om hergebruik mogelijk te maken. ThiemeMeulenhoff zegt te werken aan duurzamere oplossingen, bijvoorbeeld digitaal aanpasbare lespakketten.
Scholieren reageren
Ook het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) pleit voor verandering. Voorzitter Thijmen Widlak vindt dat het huidige systeem slecht voorbeeldgedrag stimuleert. Hij ziet meer in een mix van online licenties en herbruikbare boeken. De overheid onderzoekt welke stappen nodig zijn om de afvalstroom te beperken. De resultaten daarvan worden in het voorjaar verwacht.